CERN rozpoczął konsultacje społeczne w sprawie budowy Przyszłego Zderzacza Kołowego

20 maja 2026, 07:06

CERN rozpoczyna czteromiesięczny okres konsultacyjny dotyczący budowy Przyszłego Zderzacza Kołowego (Future Circular Collider - FCC). FCC ma być 91-kilometrowym akceleratorem cząstek, którego tunel będzie znajdował się na głębokości od 180 do 400 metrów pod francuskimi departamentami Haute-Savoie i Ain oraz kantonem Genewy. Ma więc być ponad 3-krotnie dłuższy niż LHC, a energia zderzeń ma w nim wynosić 100 TeV (w LHC jest to 14 TeV). Określany mianem „fabryki bozonów Higgsa” miałby dostarczyć niezwykle precyzyjnych pomiarów bozonu Higgsa i innych cząstek, poszukiwać nowych cząstek, sił i oraz ciemnej materii, pozwolić zrozumieć, dlaczego materia dominuje we wszechświecie nad antymaterią oraz pozwolić na badanie nowych zjawisk fizycznych.



Iliada w mumii. Unikatowe odkrycie z Oksyrynchos

21 kwietnia 2026, 16:57

Naukowcy z Oxyrhynchus Archeological Mission oraz Universitat de Barcelona, pracujący pod kierunkiem Maite Mascort i Esther Pons, dokonali unikatowego odkrycia. Na brzuchu mumii z czasów rzymskich sprzed około 1600 lat znaleźli papirus zawierający fragment Iliady. To pierwszy znany przypadek, gdy grecki tekst literacki został celowo użyty podczas procesu mumifikacji.


Żegnamy Birutė Galdikas, ostatnią z wielkich „Trimates Leakeya”

27 marca 2026, 17:47

Przed trzema dniami zmarła Birutė Galdikas, ostatnia z „Trimates Leakeya” (termin „trimate” pochodzi od połączenia „tri” z „primate”). Tym mianem określano trzy słynne badaczki dużych małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku: zamordowaną w 1985 roku badaczkę goryli Dian Fossey, Jane Goodall, badaczkę szympansów o której śmierci informowaliśmy w ubiegłym roku, oraz Birute Galdiskas, która przez 50 lat badała orangutany i walczyła o ocalenie tych niezwykłych zwierząt.


Na Antarktydzie powstał magazyn górskich rdzeni lodowych

3 marca 2026, 11:46

Ice Memory Foundation otworzyło pierwszy na Antarktydzie magazyn rdzeni lodowych pobranych z górskich lodowców na całym świecie. Cenne rdzenie, w których znajduje się zapis o dawnej atmosferze ziemskiej – z czego można wnioskować i o klimacie, i o wydarzeniach historycznych – będą składowane w magazynie na terenie francusko-włoskiej całorocznej stacji Concordia. Jest ona połozona na wysokości 3220 metrów n.p.m., w odległości 1670 kilometrów od bieguna południowego, w jednym z najzimniejszych miejsc na Ziemi


Na Floreanę wróciły żółwie. Przygotują ekosystem na przyjęcie innych gatunków

26 lutego 2026, 10:42

Ponad 200 lat temu na Floreanie, szóstej największej wyspy Galapagos, zaczęli osiedlać się ludzie i rozpoczęła się apokalipsa tamtejszej fauny. Bardzo szybko wyginął lokalny podgatunek żółwia słoniowego, bezwzględnie zabijany na mięso. Do jego zagłady przyczyniło się też wprowadzenie przez ludzi inwazyjnych gatunków, jak świnie i szczury, które zjadały żółwie jaja i młode. Bez żółwi wyspa zaczęła przechodzić dramatyczne zmiany. Na całym Galapagos żółwie kontrolowały bowiem szatę roślinną i zapewniały rozprzestrzenianie się nasion pomiędzy wyspami. Teraz, po ponad 150 latach, na Floreane trafiły pierwsze swobodnie żyjące żółwie.


Szacowne muzeum kupiło... stronę z pierwszym wideo wgranym na YouTube'a

24 lutego 2026, 15:41

Muzeum Wiktorii i Alberta, jedno z największych na świecie muzeów sztuki użytkowej i rzemiosła artystycznego, kupiło ostatnio... stronę z pierwszym materiałem wideo wgranym do YouTube'a. Słynne wideo „Me at the zoo” trafiło na debiutującą platformę wideo 23 kwietnia 2005 roku. V&A Museum stało się właścicielem strony datowanej na 8 grudnia 2006 roku. Umieszczając stronę w zbiorach muzealnych kuratorzy chcą ją przechować dla przyszłych pokoleń.


Statyny nie wywołują większości skutków ubocznych, o które są posądzane

6 lutego 2026, 11:53

Statyny nie powodują większości skutków ubocznych, które są wymieniane na ich ulotkach, ogłosili naukowcy z University of Oxford. Po przeprowadzeniu metaanalizy dużych randomizowanych badań uczeni z Oxford Population Health doszli do wniosku, że wbrew temu, co możemy przeczytać na ulotkach dołączanych do statyn, środki te nie powodują m.in. utraty pamięci, depresji, zaburzeń snu oraz zaburzeń erekcji i funkcji seksualnych.


Budując masę mięśniową trzeba brać pod uwagę swój zegar biologiczny

3 lutego 2026, 09:42

To, czy jesteśmy rannym ptaszkiem czy nocnym markiem nie jest kwestią osobistych preferencji, a naszego osobistego zegara biologicznego. Odgrywa on też rolę w utrzymaniu czy budowaniu masy mięśniowej, siły i funkcjonowaniu metabolizmu. Zrozumienie zależności pomiędzy zegarem biologicznym, a fizycznością może pomóc zrozumieć, dlaczego nie wszyscy reagują tak samo na takie same czynności związane np. z ćwiczeniami fizycznymi.


Jak wykorzystać dom letniskowy całoroczny?

22 grudnia 2025, 18:05

Jeszcze do niedawna posiadanie działki za miastem kojarzyło się wyłącznie z letnimi weekendami i zamykaniem okiennic na cztery spusty wraz z nadejściem pierwszych przymrozków. Dziś ten obraz odchodzi do lamusa. Współczesny dom letniskowy całoroczny to pełnoprawna, solidna konstrukcja, która daje możliwość komfortowego mieszkania również zimą! To już daje z kolei wiele możliwości zastosowania, które omawiamy w dalszej części!


Prywatne osoby dadzą miliard dolarów na budowę przyszłego akceleratora w CERN-ie

19 grudnia 2025, 11:02

Prywatni darczyńcy – osoby indywidualne i fundacje – zgodzili się wesprzeć finansowo budowę Future Circular Collider w CERN-ie. To pierwszy przypadek w historii, by prywatne osoby wsparły flagowy projekt CERN-u. I to jaką kwotą! Breakthrough Prize Foundation, The Eric and Wendy Schmidt Fund for Strategic Innovation, John Elkann, Xiavier Niel i inni zadeklarowali przekazanie 860 milionów euro (1 miliard USD) na stworzenie FCC.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk